Πέμπτη 17 Απριλίου 2014

Το κάψιμο του Ιούδα και άλλα περίεργα περί προδοσίας

   Η Μεγάλη Εβδομάδα μας έφερε κοντά στον απεχθή, για τον απανταχού της γης χριστιανικό κόσμο, ρόλο του Ιούδα. 
   Ο Ιούδας (εβρ. Γιεχουδά = εξομολόγησις, αίνεσις), ένας από τους δώδεκα που κι αυτός «έλαβε τον κλήρον της διακονίας», καταγόταν από την Ιουδαϊκή ή Μωαβική πόλη Καριώθ, γι' αυτό και Ισκαριώτης επονομαζόταν.
    Οι Ευαγγελιστές περιγράφουν τον Ιούδα ως άτομο εγωιστικό, ιδιοτελές και φιλάργυρο και ίσως γι' αυτό «εβάσταζε και τα βαλλόμενα» (Ιωάν. ιβ', 6) στο «γλωσσόκομον», το ταμείο δηλ. της μικρής ομάδας τους, έχοντας και τη διαχείρισή του, για τις καθημερινές ανάγκες.
   Αμφιλεγόμενη και μυστηριώδης μορφή ο Ιούδας, απασχόλησε ήδη τους Πατέρες και πολλούς εκκλησιαστικούς συγγραφείς και αποτέλεσε το σύμβολο της προδοσίας για το χρήμα και όχι μόνο. Ιδιαίτερα ο ελληνικός λαός βίωνε την αποστροφή του προς τον προδότη του Χριστού και με δρώμενα, στον περίβολο των ναών ή και στις πλατείες κτλ., με το «κάψιμο» του Ιούδα.
   Κατασκευαζόταν δηλαδή ένα ομοίωμά του, που το γέμιζαν με άχυρα, ενώ στα μάτια έθεταν εκρηκτικά, και είτε τη Μεγάλη Παρασκευή σε κάποια στιγμή της περιφοράς του Επιταφίου, είτε μετά το «Χριστός ανέστη», έκαιγαν τον κάπου ψηλά κρεμασμένο «οβριό», ενώ από τα μάτια του ξέφευγαν θεαματικά οι φλόγες με κρότο.
Έθιμα και παραδόσεις
   Το έθιμο, πράξη δικαιοσύνης για τον λαό, γράφει ο Κ. Ρωμαίος, σε όλη την Ελλάδα, που συνηθίζεται ως σήμερα (Υδρα, Κάλυμνος, Κύπρος κ.α.), θέλησε να σταματήσει το 1849 η κυβέρνηση Κριεζή, και ο αθηναϊκός όχλος, υποπτευόμενος δάκτυλο του εβραϊκής καταγωγής προξένου τότε της Πορτογαλίας, Δαυίδ Pacifico, λεηλάτησε το σπίτι του. 
   Το γεγονός προκάλεσε σοβαρό διπλωματικό επεισόδιο, λόγω και της αγγλικής υπηκοότητας του Pacifico, τα λεγόμενα «Παρκερικά».
   Το κάψιμο του Ιούδα, μακρινός απόηχος των δρωμένων στα πλαίσια του μεσαιωνικού χριστιανικού θεάτρου, είναι η τιμωρία του προδότη, που δεν εξιλεώθηκε ούτε με τον αυτοχειριασμό του, αφού και αρχαία παράδοση που αναφέρουν οι Πράξεις των Αποστόλων (α' 18) λέει ότι ούτε η γη δεν τον δέχθηκε, όταν έσπασε το κλαδί της αγχόνης «και πρηνής γενόμενος, ελάκησε μέσος και εξεχύθη πάντα τα σπλάγχνα αυτού...», ενώ ο τόπος εκείνος ονομάστηκε «Ακελδαμά», τουτέστιν χωρίον αίματος. 
   Κατά τον Πάπιο μάλιστα το κουφάρι του Ιούδα «επρήσθη τοσούτον την σάρκα, ώστε μηδέ οπόθεν άμαξα ραδίως διέρχεται εκείνον δύνασθαι διελθείν, αλλά μηδέ αυτόν μόνον τον της κεφαλής όγκον αυτού» κτλ.
    Για την ιστορία αναφέρουμε ότι η γνωστική αίρεση των λεγομένων Καϊνιτών (2ος αι.), οπαδών του βιβλικού Κάιν, παραδόξως τιμούσε τον Ιούδα ως ήρωα και Ευαγγέλιο «Κατά Ιούδαν» είχε, ενώ και μιμητές τους στον αιώνα μας υπήρξαν.
    Πολλές και ποικίλες οι παραδόσεις για τον Ιούδα στον χριστιανικό κόσμο από τους πρώτους κιόλας αιώνες. 
   Στην Ιταλία οι τυμβωρύχοι ταυτίστηκαν με αυτόν, όπως δείχνουν αποτρεπτικές επιγραφές τάφων (Ρώμης, Καπούης κ.ά.), σαν αυτή: «cum Juda...» (δηλ. όπως ο Ιούδας). 
   Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες είναι οι παραδόσεις του ελληνικού λαού, που πιστεύει ότι και η ίδια η Φύση (δέντρα, βρύσες κ.λ.ο) μισεί τον προδότη του Χριστού.
   Η συκιά είναι κυρίως το δέντρο «απ' όπου κρεμάστηκε ο Ιούδας• γι' αυτό έχει ίσκιο βαρύ κι όποιος κοιμηθεί από κάτω πεθαίνει» (Λευκάδα)• το ίδιο καταραμένες είναι η κουφοξυλιά (στους Σλάβους) ή η βρωμοξυλιά (αζόγυρος στην Κρήτη και βρωμόχορτο κ.α.), οι κουτσουπιές (αγριοχαρουπιές) στην Αιτωλία, που λέγονται μάλιστα και «δέντρα του Ιούδα», και η λυγαριά στην Πομερανία «που γι' αυτό δεν ψηλώνει».
    Στην Κατράνιτσα της Δυτικής Μακεδονίας, «η βρύση του Ιούδα» στερεύει όλο τον χρόνο και δεν μπορεί αυτός να ξεδιψάσει παρά μόνο στην Ανάσταση του Χριστού.
    Πολλές εξάλλου παραδόσεις ταυτίζουν τον Ιούδα με τον άσχημο και τρελαμένο άντρα, «τον Κουτεντέ» (Κοντητή στη Λέσβο), που γυρνάει «γδυμνός» στα βουνά της Μικρασιατικής Μαγνησίας κ.ά., γιατί δεν τον δέχεται ούτε ο Χάρος.
    Τέλος, ο Ιούδας είναι ο πιο μυσαρός φονιάς που αφού «σκότωσε τον πατέρα και τον αδερφό του (όπως ο Κάιν), παντρεύτηκε τη μητέρα του, σαν τον Οιδίποδα, με τον οποίο και ταυτίζεται», όπως αναφέρει ο Γ. Μέγας.
Ειρήνη Πιπερίγκου-Κυριαζή / Βήμα
Κάτι παρόμοιο στο blog :
Γιατί μισούμε τον Ιούδα; Μήπως έκανε χάρη στον Ιησού;
Πεσάχ και πάσης Ελλάδος !
Πάσχα Ελλήνων Πάσχα !!
Δες όλες τις Πασχαλινές αναρτήσεις του "Λόλα, να ένα άλλο" και επέλεξε αυτές που σε ενδιαφέρουν: Πασχαλινές αναρτήσεις

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.