Κυριακή, 31 Ιανουαρίου 2016

"Ταξίδι του μέλιτος" : Μια ταινία "ταξίδι" στα γκρίζα χρόνια της τρίτης ηλικίας...

Ταξίδι του μέλιτος
Έτος: 1979
Διάρκεια: 112'
Είδος: Δραματική
Εταιρία παραγωγής: Movie Makers / Γιώργος Πανουσόπουλος / Μπέτυ Λιβανού 
Σκηνοθεσία: Γιώργος Πανουσόπουλος
Σενάριο: Γιώργος Πανουσόπουλος
Μουσική σύνθεση: Μάνος Χατζιδάκις
Παραγωγός: Γιώργος Πανουσόπουλος , Μπέτυ Λιβανού
Φωτογραφία: Ανδρέας Μπέλλης
Ηθοποιοί
Σταύρος Ξενίδης (Τρύφωνας), Αλέκα Παϊζη (Ζαχαρούλα), Μπέτυ Λιβανού (Χριστίνα), Γιώργος Νέζος, Μαρίκα Νέζερ, Μαλαίνα Ανουσάκη, Κούλης Στολίγκας, Γιάννης Κοντούλης, Γιώργος Τσεμπερόπουλος, Νίκος Παπαχρήστος, Γιάννης Χειμωνίδης, Γιώργος Γρηγορίου, Υβόνη Βλαδίμηρου, Στάθης Χατζηπαυλής, Josef Domis, Λάζαρος Ανδρέου (Διονύσης)
   Γκέλυ Μαυροπούλου (Ερατώ), Ντόρα Βολανάκη, Περικλής Χριστοφορίδης, Κώστας Παπαγεωργίου, Κώστας Μανιατάκης, Ρένα Μπούρλου, Πώλα Φυρίου, Σούλα Καραγιώργη, Θάνος Βελούδιος, Φρόσω Ζαφειρίου, Άβετ Σφακιανάκη, Μίρκα Δόξα, Ιωσήφ Δόμη , Βάσω Σπυροπούλου, Κώστας Ψωμιάδης.
Πλοκή 
   Ένα ζευγάρι συνταξιούχων, ο Λέων Σαχίνης (Σταύρος Ξενίδης) και η Ζαχαρούλα (Αλέκα Παΐζη) περνούν τα τελευταία είκοσι χρόνια, τα καλοκαίρια τους στη γραφική λουτρόπολη του Καϊάφα. Φέτος δεν έχουν την κόρη τους Πελαγία που παντρεύτηκε και βρίσκεται σε ταξίδι του μέλιτος στη Ρόδο και έτσι περνούν έναν δεύτερο "μήνα του μέλιτος"
   Εκεί συναντούν τους συνοδοιπόρους συνταξιούχους με τον καθένα τους να αναδεικνύει τη δική του ξεχωριστή προσωπικότητα. Οι φίλοι τους στη λουτρόπολη βλέπουν τη ζωή, ο καθένας με διαφορετικό μάτι. Άλλοι θεωρούν ότι το μέλλον δεν τους επιφυλάσσει τίποτα σημαντικό και άλλοι αναζητούν τον έρωτα και προσπαθούν να ζήσουν κάθε στιγμή.
   Την προσοχή του Λέοντα κερδίζει η νεαρή εργαζόμενη στο ξενοδοχείο των λουτρών, η Χριστίνα (Μπέτυ Λιβανού), η οποία όμως σχετίζεται ερωτικά με έναν άλλο εργαζόμενο, τον Διονύση (Λάζαρος Ανδρέου). 
  Ο Λέων θα εκτελέσει μια αποτρόπαια πράξη: θα πνίξει τη Ζαχαρούλα και θα επιχειρήσει με τη συνδρομή του Διονύση να "θολώσει" τα νερά, δήθεν ότι η Ζαχαρούλα έφυγε και του έστειλε γράμμα. Το πτώμα της όμως θα ανακαλυφθεί και οι υποψίες θα πέσουν στον Λέοντα. 
   Η παρέα των συνταξιούχων όμως δεν θα χάσει το κέφι της. Με αφορμή το θάνατο του στρατηγού θα οργανωθεί γιορτή προς τιμή του και θα πάνε όλοι βόλτα με το πλοιάριο. Όλοι εκτός του Λέοντα που θα επιστρέψει στο ξενοδοχείο και μαζί στην πραγματικότητα. Η ταινία τελειώνει εκεί ακριβώς από όπου ξεκίνησε. Όλα ήταν ένα όνειρο, ένα ταξίδι, ίσως ένα δεύτερο, περίεργο ταξίδι του μέλιτος...
Σχόλια
  Η ταινία κρίνεται στο σύνολό της ως θετική. Ίσως να μην παρέχει στον θεατή τις μεγάλες συγκινήσεις που θα περίμενε, παραμένει όμως μια δημιουργία που αξίζει σίγουρα να παρακολουθήσει κάποιος. 
   Κατ' αρχήν το ασυνήθιστο για τον ελληνικό κινηματογράφο θέμα των ανθρώπων της τρίτης ηλικίας. Οι απόμαχοι της ζωής που έχουν αποσυρθεί μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας (άσημη λουτρόπολη) και ζουν με τις αναμνήσεις τους. 
  Ο στρατηγός με τις μάχες που έδωσε ή δεν έδωσε. Ο Λέοντας με τα φοιτητικά το χρόνια. Άλλος θυμάται γυναίκες στο Κάιρο και άλλος άσματα ηρωικά. Οι γυναίκες με τις έγνοιες των παιδιών τους και τις θύμησες από τα νεανικά τους χρόνια. Δύο αδερφές που βρίσκονται μετά από πολύ καιρό και έρχονται πιο κοντά η μία στην άλλη. 
  Και μέσα σε όλα αυτά, τα νιάτα που εκφράζονται με την ορμή της Χριστίνας και του Διονύση. Η αμφισβήτηση της παλιάς γενιάς, ο χλευασμός της αλλά και η κατανόησή της στις δραματικές στιγμές (έκφραση της Χριστίνας όταν πεθαίνει ο στρατηγός). 
   Ο Πανουσόπουλος εναλλάσσεται μια φορά από το πραγματικό στο φανταστικό και ανάποδα αλλά συνεχώς στριφογυρίζει ανάμεσα στο παρόν και στο παρελθόν μέσα από τις διηγήσεις των πρωταγωνιστών. Και εδώ ακριβώς είναι η ομορφιά της ταινίας. Κανείς δεν είναι ο πρωταγωνιστής, πρωταγωνιστής είναι ο ανώνυμος απόμαχος, την φιλοσοφία του οποίου προσπαθεί να αποκρυπτογραφήσει σαν μια ξεχωριστή, διακριτή κάθε φορά περίπτωση. Και τα καταφέρνει περίφημα.
   Στο τέλος του έργου ο σκηνοθέτης αναφέρει ότι η ταινία "αφιερώνεται στους ηθοποιούς της". Είναι απόλυτα δικαιολογημένη αυτή η δήλωση. Η ταινία έχει συγκεντρώσει όλους τους απόμαχους μιας άλλης εποχής του κινηματογράφου. Όχι όμως τα αστέρια, όχι τα πρωτοκλασάτα ονόματα. Μόνο οι δευτεραγωνιστές, αυτοί που σε κάθε έργο έμεναν μακριά από τη λάμψη, αθόρυβοι εργάτες της τέχνης. Είναι εντυπωσιακή η συγκομιδή των ονομάτων.
  Πρώτος και καλύτερος ο Σταύρος Ξενίδης, η ήρεμη αυτή μορφή που με το χαμόγελό του έδινε πάντα θετικό τόνο στα έργα. Στάθηκε για άλλη μια φορά στο ύψος του, εδώ και με τη σπάνια ευκαιρία να αναδείξει την αξία του από τη θέση του πρώτου. Η Αλέκα Παΐζη, ένα βήμα πιο πίσω στη σκηνή, όχι όμως και στην αξία. 
   Η Μπέτυ Λιβανού έρχεται μετά την αρκετά μεγάλη απουσία της να ανατρέψει εντελώς τη συμβατική μορφή των παλιών ταινιών της σε έναν σαφώς πιο ώριμο ρόλο. Καλή και η παρουσία του έτερου νεαρού, του Λάζαρου Ανδρέου.
   Θα σταθώ λίγο στον συγκινητικό θίασο των πολυπληθών ηθοποιών που δίνουν κυριολεκτικά την τελευταία τους μεγάλη παράσταση στο σανίδι. Ποιον να πρωτοαναφέρω. Περικλής Χριστοφορίδης, Κούλης Στολίγκας, Γιώργος Γρηγορίου, Νίκος Παπαχρήστος, Γιάννης Κοντούλης, Γιώργος Νέζος, Γιάννης Χειμωνίδης, ο Κώστας Μανιατάκης, θρυλικός ηθοποιός της επιθεώρησης, που πέθανε λίγο μετά την ολοκλήρωση της ταινίας και πολλοί άλλοι. Από τις γυναίκες ξεχωρίζουν Μαρίκα Νέζερ, Μαλαίνα Ανουσάκη, Υβόνη Βλαδιμήρου, Ντόρα Βολανάκη και άλλες (π.χ. Γκέλυ Μαυροπούλου). 
  Ιδιαίτερη μνεία στη συγκινητική μορφή του στρατηγού που τον έπαιξε ο Κώστας Παπαγεωργίου με ιδιαίτερη ευαισθησία.
Μουσική
Εξαιρετική η μουσική σύνθεση του μοναδικού Μάνου Χατζιδάκι, ένα πραγματικό μουσικό ταξίδι για τον θεατή που προσθέτει αξία χωρίς να κουράζει. Ένα δείγμα παρουσιάζεται εδώ. Εκτός της βασικής μουσικής επένδυσης ακούγονται διάφορα άλλα κομμάτια, μεταξύ άλλων και το Bel ami του Tino Rossi (1941-1942) και το "Θέλω μαμά έναν αντρούλη" (1931) της Ελένης Παπαδάκη.
  Ο σκηνοθέτης μιλάει για την ταινία
  «[Τότε] Δεν είχα καμία πρόθεση να γίνω σκηνοθέτης. Έξι μόλις μήνες πριν κάνω το Ταξίδι ούτε καν σκεπτόμουν κάτι τέτοιο. [Οι κριτικοί] Δεν καταλάβαιναν γιατί ένα θέμα, τόσο περίεργο με γέρους, δεν ήξεραν που να την κατατάξουν (κι εγώ δεν τους βοήθησα σ' αυτό). Τι είναι τώρα αυτή η ταινία: τέχνης, αποτυχημένη κωμωδία, τι ; Υπήρχε αμηχανία ακόμη και στις φάτσες των κριτικών που την είδαν. Μου λέγανε : "Μα αυτοί είναι μικροαστοί". Τους απαντούσα: "Ναι". Μα επιτρέπεται, λέγανε τότε, να ασχολούμαστε με μια τάξη που έχει πεθάνει. Κατάλαβες, που ήταν τα μυαλά των ανθρώπων τότε. Η μικροαστική τάξη, λέει, πέθανε. Εδώ κοντεύει να μας πιει το αίμα.» 
 "Στο «Ταξίδι του Μέλιτος» ξεκίνησα να κάνω μια μαύρη κωμωδία, δηλαδή να βγάλω τη γλώσσα στα γερατειά. Ο ήρωας αρχικά στο σενάριο σκοτώνει όλες τις γυναίκες, όχι μόνο τη δικιά του, αλλά παρασύρθηκα από τους ηθοποιούς και σιγά-σιγά έγινε κάτι σχεδόν μελό. Κάθε φορά το σενάριο είναι πιο σκληρό με τους ανθρώπους, αλλά με την ταινία παρασύρομαι και δείχνω πιο πολλή αγάπη στους ήρωες. Αν δε μου το λέγανε οι άλλοι όμως δε θα το καταλάβαινα."
Διακρίσεις
  Η ταινία απέσπασε τα ακόλουθα βραβεία στο 20ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης (1-7/10/1979): 1) Γ’ βραβείο ταινίας μεγάλου μήκους, 2) Α’ γυναικείου ρόλου (Μπέτυ Λιβανού) 3) Α’ ανδρικού ρόλου (Σταύρος Ξενίδης, το μοιράστηκε με το Χρήστο Βαλαβανίδη στην ταινία «Τα κουρέλια τραγουδάνε ακόμη») και 4) Πρωτοεμφανιζόμενου σκηνοθέτη (Γιώργος Πανουσόπουλος).
Trivia
 Η ταινία προβλήθηκε τη σαιζόν 1979-1980 και έκοψε 20.405 εισιτήρια. Ήρθε στην 16η θέση σε 26 ταινίες
Σκηνές από την ταινία
Σκηνή 1. Η Χριστίνα ειρωνεύεται τον ημιαναίσθητο-μουμιοποιημένο στρατηγό:
"...Στραβωθήκαμε εδώ μέσα... στραβωθήκαμε... εξοχώτατε...(βάφει τα νύχια των ποδιών της)...ξεμωραμένε, ε ξεμωραμένε, δε βλέπει τη μύτη του τον πειράζει το φως...ο μπέμπης..."
Σκηνή 2. Η Ζαχαρούλα και ο Λέων σχολιάζουν την συνύπαρξη (στρατηγού - Χριστίνας):
Ζαχαρούλα: -...κι αυτή η γυναίκα του ούτε που νοιάζεται να τον φροντίσει, τον παράτησε στην ξένη...
Λέων: - Δεν τον παράτησε, την έδιωξε να λες...τι να την κάνει, άμα φτάσει η ώρα σου...
Ζαχαρούλα: - Αυτά είναι ξεμωράματα, ξεμωράματα σου λέω εγώ, να τι κάνουν τα λεφτά...άκου, άκου την έδιωξε...
Λέων: - Γιατί ξεμωράματα βρε Ζαχαρούλα, κατά πως φαίνεται δεν του μένει και πολύς καιρός, τι να την κάνει τη γριά, θέλει να βλέπει μια νέα γυναίκα πριν κλείσει τα μάτια του...ήταν και γυναικάς, το ξέρεις...
Ζαχαρούλα: - Εσύ όλα τα βρίσκεις φυσικά, κοίτα τα αυτά τα ανατολίτικα και τις μουσικές...ποιος ξέρει τι του κάνει εκεί μέσα αυτό το... αυτό το θηλυκό...
Retrodb 
Retromaniax / ARETARA 
Κάτι παρόμοιο στο blog :
«Οι Απέναντι» : Αποξένωση και έρωτας στη καλοκαιρινή Αθήνα του ’80 !
"Μανία": Μια ταινία που μπορεί να γίνει... μανία !

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.