Σάββατο, 2 Μαΐου 2015

Η Ιστορία της Ο - Τα αγαπημένα βιβλία των λογοκριτών - ΙΑ΄

  Μπορεί μια γυναίκα να γράψει πορνογραφία; Και δεν εννοούμε κακογραμμένα αρλεκινοειδή σοφτ πορνό του καναπέ – λέγε με και «Πενήντα αποχρώσεις του γκρι». Εννοούμε πορνογραφία καλογραμμένη, λυρική και συνάμα αιχμηρή, σκληρή αλλά και ονειρική και κυρίως ερεθιστική. Το πιο διαβόητο ίσως λογοτεχνικό πορνογράφημα που γράφτηκε τον 20ο αιώνα, η σαδομαζοχιστική «Ιστορία της Ο» (Histoire d’O) της Πολίν Ρεάζ, αποδεικνύει πως – ναι, μπορεί.
   Όλα ξεκίνησαν από μια πρόκληση ενός άντρα προς μια γυναίκα: «Καμιά γυναίκα δεν είναι ικανή να γράψει ερωτικό μυθιστόρημα». Με αυτά τα λόγια προκάλεσε, παιχνιδιάρικα, ο εκδότης της Gallimard, Ζαν Πολάν την ερωμένη και υφισταμένη του, 47χρονη τότε Ντομινίκ Ορί, κατά κόσμον Αν Ντεκλό.
   Ο Πολάν υπήρξε θαυμαστής της ανελέητα σκληρής, αλλά και συνάμα φιλοσοφικής πορνογραφίας του Μαρκησίου ντε Σαντ, του ανθρώπου του οποίου τα έργα ενέπνευσαν τον όρο «σαδισμό». Και η Ορί δέχθηκε το σιωπηλό στοίχημα: αποφασίζει να αποδείξει πως και μία γυναίκα μπορεί να γράψει τολμηρή, σοκαριστική και ερεθιστική πορνογραφία, που να αποτελεί ταυτόχρονα και υψηλή λογοτεχνία.
    Και αποδεικνύεται άξια επίγονος του Σαντ, με ένα βιβλίο που είναι σαν ωμή ερωτική επιστολή στον (παντρεμένο) εραστή της. Και πράγματι αργότερα, ο Πολάν αποκάλεσε το βιβλίο «την πιο παθιασμένη ερωτική επιστολή που έλαβε ποτέ κάποιος άνδρας».
   Η «Ιστορία της Ο» κυκλοφόρησε στη Γαλλία τον Ιούνιο του 1954, σε 600 αντίτυπα, με την υπογραφή της μυστηριώδους «Πολίν Ρεάζ», μία πρωτοεμφανιζόμενη, όπως φάνηκε, στα γαλλικά γράμματα. 
   Η Ορί, απόφοιτος Σορβόνης, ήδη αξιοσέβαστη μέσα από τα άρθρα της, τις λογοτεχνικές μεταφράσεις και τις βιβλιοκριτικές της, δεν επρόκειτο να ρισκάρει να βγάλει το βιβλίο με το γνωστό της όνομα. Η Ρεάζ, χωρίς ποτέ να εμφανιστεί στον Τύπο, τυλίχθηκε με αχλή μυστηρίου. 
  Το μυθιστόρημα τράβηξε πρόσθετη δημοσιότητα όταν το προλογικό σημείωμα υπέγραψε ο ίδιος ο Πολάν, ο οποίος ισχυριζόταν βέβαια πως δεν γνώριζε την πραγματική ταυτότητα της συγγραφέως.
   Το βιβλίο εξιστορεί τη σεξουαλική Οδύσσεια μίας νεαρής φωτογράφου, της Ο, που δέχεται να «φοιτήσει» σε μία σχολή σεξουαλικής υποταγής, σε έναν απομονωμένο γοτθικό πύργο (μία αναφορά στη «Ζυστίν» και τις «120 Μέρες των Σοδόμων» του Σαντ). 
   Η Ο μαθαίνει να είναι υπάκουη σκλάβα του σεξ, μαστιγώνεται, υπόκειται σε εξευτελισμούς, piercing και ό,τι άλλο μπορεί να βάλει ο νους.
    Ποιος μπορεί να είναι ο μυστηριώδης συγγραφέας του σοκαριστικού πορνό που γρήγορα έγινε το πιο πολυδιαβασμένο γαλλικό μυθιστόρημα του 20ου αιώνα, μετά τον «Μικρό Πρίγκιπα» του Εξιπερί; 
  Αυτό αναρωτιόταν ο σκανδαλισμένος – και διψασμένος για κουτσομπολιό – Τύπος της εποχής. Πολλά ακούστηκαν: Πως επρόκειτο για διάσημο συγγραφέα που είχε κρυφτεί πίσω από το ψευδώνυμο – ακούστηκαν μάλιστα τα ονόματα των Αντρέ Ζιντ και Αντρέ Μαλρό. 
   Πως ο συγγραφέας δεν ήταν γυναίκα αλλά άντρας στην πραγματικότητα – ποτέ δεν θα μπορούσε να γράψει γυναίκα τέτοιο σκληρό πορνό, ισχυρίζονταν μερικοί.
   Πολλές κριτικές έκαναν λόγο για βιβλίο με «μισογυνικό» και «σεξιστικό» περιεχόμενο και για παρουσίαση της γυναίκας ως ερωτικό αντικείμενο (άλλωστε, ο σκοπός της Ο στο βιβλίο είναι να μάθει να υπηρετεί, χωρίς επιφυλάξεις, κάθε ερωτική επιθυμία των ανδρών). 
  Ακόμα και έτσι, όμως, οι λογοτεχνικές αρετές της «Ιστορίας της Ο» δεν πέρασαν απαρατήρητες: τον Φεβρουάριο του 1955 κέρδισε το σημαντικό βραβείο Prix des Deux Magots.
   Ακόμα και τα λογοτεχνικά εύσημα όμως δεν σώζουν ένα βιβλίο από τη λογοκρισία: ο εκδότης (ο 27χρονος τότε Ζαν-Ζακ Ποβέρ που είχε ήδη εμπλακεί σε δικαστικές διαμάχες για την επανέκδοση έργων του Σαντ στη Γαλλία) και η μυστηριώδης συγγραφέας κατηγορούνται για «ασέβεια» και παραπέμπονται σε δίκη. 
   Ο Ποβέρ αλλά και ο Μορίς Ζιροντιά, εκδότης της αγγλόφωνης Olympia Press, με έδρα το Παρίσι που την ίδια χρονιά εξέδωσε την αγγλόφωνη εκδοχή του βιβλίου, ανακρίνονται από τις αρχές σε μία προσπάθεια να ανακαλυφθεί ο συγγραφέας της «Ο» - χωρίς αποτέλεσμα. 
   Ωστόσο, σταδιακά άρχισαν να φουντώνουν οι φήμες που ήθελαν την Ορί να είναι η συγγραφέας του βιβλίου, παρέμειναν όμως απλά φήμες για πολλά χρόνια.
   Εν έτει 1955, η «Ιστορία της Ο» χάνει τη δίκη, κρίνεται «άσεμνο» βιβλίο, απαγορεύεται και κατόπιν έφεσης, αθωώνεται τελικά το 1959. Πρόκειται για πύρρεια νίκη όμως: απαγορεύεται η διαφημιστική προώθηση του βιβλίου και η πώλησή του σε ανηλίκους, καθεστώς που θα παραμείνει σε ισχύ μέχρι την οριστική «απελευθέρωση» της "Ιστορίας της Ο" το 1967
  Λέγεται πως στην αθώωση του βιβλίου έπαιξε ρόλο μία καλή φίλη της Ορί, που ήταν ερωμένη του τότε υπουργού Δικαιοσύνης, ο οποίος, γοητευμένος από την προσωπικότητα της Ορί, μεσολάβησε για να λυθεί.
   Στις ΗΠΑ, τη μετάφραση και έκδοση της «Ο» έφερε σε πέρας το 1965 η Grove Press, ένας εκδοτικός που όπως η Olympia Press ήταν… μανούλα στο να εντοπίζει και να εκδίδει σκανδαλώδη αναγνώσματα (αν είχαν περάσει από δίκη, ακόμα καλύτερα). 
    Οι δύο αυτοί εκδοτικοί οίκοι, τις δεκαετίες του ’50 και ’60 είχαν κυκλοφορήσει ό,τι πιο σκανδαλώδες υπήρχε (Ο Εραστής της Λαίδης Τσάτερλι, Ο Τροπικός του Καρκίνου και άλλα του Μίλερ, τα πάντα από Ζαν Ζενέ, Γυμνό Γεύμα, Φάνι Χιλ, Λολίτα, επανεκδόσεις του Σαντ κ.ά.) 
   Μέχρι το 1960 η Olympia Press είχε εκδώσει 41 τίτλους που είχαν κάποια στιγμή απαγορευθεί και είχε εμπλακεί σε 25 δικαστικές μάχες για κυκλοφορία βιβλίων. Ο Ποβέρ είχε στείλει το 1963, αντίτυπα της αρχικής έκδοσης στην Αμερική, τα οποία και κατασχέθηκαν προσωρινά από τους τελωνειακούς υπαλλήλους. 
   Ο ίδιος αξιωματούχος που είχε διατάξει να ελευθερωθούν τα αντίτυπα της «Λολίτα» που είχαν εισαχθεί στις ΗΠΑ από τη Γαλλία πέντε χρόνια πριν μεσολάβησε κι εδώ και πέτυχε τα αντίτυπα να αφεθούν στην ησυχία τους. Το βιβλίο επίσης απαγορεύθηκε στην Αυστραλία το 1965.
   Το 1975, η «Ιστορία της Ο» έγινε ταινία από τον Ζιστ Ζεκίν, με πρωταγωνιστές τους Κορίν Κλερί και Ούντο Κίερ. Η ταινία προκάλεσε εξίσου μεγάλο σκάνδαλο με το βιβλίο. Παρέμεινε απαγορευμένη στη Μεγάλη Βρετανία μέχρι το 2000, οπότε και επετράπη, αλλά σε λογοκριμένη βερσιόν, με κομμένα οκτώ λεπτά. 
  Απαγορεύθηκε επίσης στη Νέα Ζηλανδία, τη Νορβηγία (μέχρι το 2003) και στη Γερμανία (μέχρι το 2008 ήταν ακατάλληλη για ανηλίκους).
   Ωστόσο, όλα αυτά τα χρόνια παρέμενε άγνωστη η πραγματική ταυτότητα του δημιουργού της "Ο". Μέχρι που το 1994, σε μία συνέντευξη που παραχώρησε στον δημοσιογράφο Τζον ντε σεντ Ζορέ, η 86χρονη Ορί, μια κομψότατη γριούλα και αξιοσέβαστη παλιά δημοσιογράφος και μεταφράστρια, η μόνη γυναίκα που κάθισε ποτέ στην κεντρική επιτροπή των εκδόσεων Gallimard και τιμηθείσα με το μετάλλιο της Λεγεώνας της Τιμής, εξομολογήθηκε πως αυτή ήταν η συγγραφέας της «Ιστορία της Ο»
   Μέχρι τότε, μετά βίας 20 άνθρωποι γνώριζαν το μυστικό της. Ο μεγάλος της έρωτας, ο άνθρωπος για τον οποίο έγραψε το «Ο», ο Πολάν, είχε πεθάνει το 1968.
   Η αποκάλυψη της πατρότητας του βιβλίου έφερε τη γηραιά Ορί ξανά στα φώτα της δημοσιότητας, τέσσερα χρόνια πριν τον θάνατό της στα 90. Ο ντε σεντ Ζορέ αποκάλυψε την ταυτότητά της σε ένα άρθρο του στο New Yorker τον Αύγουστο του 1994 με τίτλο "Το Ξεσκέπασμα της Ο". Η "Ιστορία της Ο" ήταν το μοναδικό βιβλίο που έγραψε στη ζωή της.
   Στην Ελλάδα, η "Ιστορία της Ο" κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Εξάντας, που έχουν μεγάλη παράδοση στην ερωτική λογοτεχνία, έχοντας μεταφράσει στα ελληνικά Σαντ, Αναϊς Νιν, τη "Φάνι Χιλ" του Κλέλαντ κ.ά. 
  Αργότερα κυκλοφόρησε σε νέα μετάφραση από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, που τους τελευταίους μήνες έχουν βγάλει πολλά αριστούργηματα της ερωτικής λογοτεχνίας, από τον "Εραστή της Λαίδης Τσάτερλι", μέχρι την "Ωραία της Ημέρας" κ.ά.
Κωνσταντίνος Τζήκας / athensvoice
Κάτι παρόμοιο στο blog :
Γυμνό Γεύμα : Τα αγαπημένα βιβλία των λογοκριτών - Α΄
Ο Τελευταίος Πειρασμός : Τα αγαπημένα βιβλία των λογοκριτών - Β΄
Η Φάρμα των Ζώων : Τα αγαπημένα βιβλία των λογοκριτών - Γ΄
“Η Ζωή του Ιησού” : Τα αγαπημένα βιβλία των λογοκριτών - Δ΄
Λολίτα : Τα αγαπημένα βιβλία των λογοκριτών - Ε΄
Βιβλία που λογοκρίθηκαν επί Χούντας και δικτατορίας Μεταξά : Τα αγαπημένα βιβλία των λογοκριτών - ΣΤ΄
Τελευταία Έξοδος για το Μπρούκλιν : Τα αγαπημένα βιβλία των λογοκριτών - Ζ΄
1984 : Τα αγαπημένα βιβλία των λογοκριτών – Η΄
Οι 120 Μέρες των Σοδόμων (και άλλα σαδικά) : Τα αγαπημένα βιβλία των λογοκριτών - Θ΄
Ο Αγών μου - Τα αγαπημένα βιβλία των λογοκριτών - Ι΄
Η Μεταμόρφωση - Τα αγαπημένα βιβλία των λογοκριτών - ΙΒ΄
Ουρλιαχτό - Τα αγαπημένα βιβλία των λογοκριτών - ΙΓ΄

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.