Παρασκευή 8 Μαρτίου 2013

Οι εγκυκλοπαίδειες του Κωστάκη και της Ελενίτσας

   Πολύ πριν την εμφάνιση του διαδικτύου και τη δυνατότητα εύρεσης κάθε πληροφορίας, οι βιβλιοθήκες μας στέναζαν από το βάρος των πολύτιμων σε γνώσεις εγκυκλοπαιδειών.
  Η πρώτη μου εγκυκλοπαίδεια έκανε την εμφάνισή της σχεδόν με την επιστροφή μου στο σπίτι από το μαιευτήριο. 
  Μου την έκανε δώρο η γιαγιά μου ώστε μεγαλώνοντας και πηγαίνοντας γήπεδ... εμμμ σχολείο, να γίνω ένα σοφό(λογιότατο) και χρήσιμο άτομο στην κοινωνία!
  Ήταν η "Νέα Εγκυκλοπαίδεια του Παιδιού" με την αποκλειστική ευθύνη της εκπληκτικής λογοτέχνιδας και όχι μόνο, γνωστή σε όλους μας "θείας Λένας" (κατά κόσμον: Αντιγόνης Μεταξά).  
  Η πρώτη έκδοση με τον τίτλο «Εγκυκλοπαίδεια του Παιδιού» τη δεκαετία του ’50 είχε δύο τόμους, αλλά 15 χρόνια μετά κυκλοφόρησε σαν «Νέα Εγκυκλοπαίδεια του Παιδιού».
  Επρόκειτο για μια πεντάτομη εγκυκλοπαίδεια γραμμένη απλά και λιτά για να μπορούν να την κατανοήσουν παιδιά του Δημοτικού. Υπήρχε και ένας τόμος που αφορούσε πίνακες ζωγραφικής. Ολοκληρώθηκε και κυκλοφόρησε το 1966.
  Για μένα ήταν η αγαπημένη μου καθότι από τις υπόλοιπες δεν καταλάβαινα και πολλά.
  Συχνά την ξεφύλλιζα προσπαθώντας να διευρύνω τις γνώσεις μου και να το πω στο σχολείο την επόμενη μέρα. Μεγαλώνοντας, άλλαξαν οι ανάγκες μας και οι γνώσεις αυτές θεωρήθηκαν παρωχημένες... (π.χ.: πολίτευμα της Ελλάδος= Βασιλευόμενη Δημοκρατία)
Για πολύ καιρό όμως θεωρούνταν η Νο 1 σχολική εγκυκλοπαίδεια.

************
  Μην ξεχνάμε φυσικά και την 12τομη "Για σας Παιδιά" (άλλη μια νίκη στην σχολική σας βιβλιοθήκη έλεγε η διαφήμιση!) που ήταν για πολύ καιρό must σε δημοτικά & γυμνάσια και αποτέλεσε τον πρόδρομο της Encarta και του Wikipedia για πολλούς από εμάς. 
  Κυκλοφόρησε σε πολλές επανεκδόσεις με διάφορα λίφτινγκ και οι δύο τελευταίοι τόμοι αποτελούνταν από ένα αρκετά πλήρες ερμηνευτικό λεξικό.


**************
O Θαυμαστός κόσμος των Ζώων
  Αρχικά κυκλοφόρησε το Μάρτιο του '73 σε 20σέλιδα εφημεριδάκια με πολύχρωμα εξώφυλλα. Δεν ξέρω αν ξεπέρασε τα 100 εφημεριδάκια.
Κυκλοφορούσε στα περίπτερα κάθε Τετάρτη και Σάββατο στην εκπληκτική (για τότε) τιμή των 25 δραχμών.
  Γύρω στον Απρίλιο ή Μάιο κυκλοφόρησε και το αντίστοιχο εφημεριδάκι για το .. Βασίλειο των Φυτών (δε θυμάμαι αν ο ακριβής τίτλος ήταν το "Μεγάλο Βασίλειο... " ή κάτι άλλο) 
  Πολύ αργότερα δερματόδετη με τα ομορφότερα ανά κατηγορία εξώφυλλα στόλιζε την βιβλιοθήκη μου. Ήταν 100% τυπωμένη σε ιλλουστρασιόν χαρτί και τσαντιζόμουν όταν προσπαθώντας να αλλάξω σελίδα μάτωνα τα δάχτυλά μου στις γωνίες...
Νομίζω πως ήταν 8τομη ή 10τομη.
*************
Μα ποιός είσαι;;; Η ΔΟΜΗ;;;
Νομίζω πως λίγα σπίτια δεν την είχαν αφού ήταν από τις εγκυρότερες και πλουσιότερες σε περιεχόμενο εγκυκλοπαίδειες.
Δερματόδετη σε γκρενά χρώμα με χρυσά γράμματα με χαρακτηριστικό το "δ" με την υδρόγειο στον κύκλο του.
  Χαρακτηριστική και η διαφήμιση στα τέλη του '70 με το σπασικλάκι που τα ξέρει όλα και τον ταραξία που το ειρωνεύεται.  Στο τέλος παρουσίαζε 18 τόμους.
  Υπήρχε και η προηγούμενη έκδοση: γύρω στους 12τόμους. Μαζί και ένας "Δομή Πινακοθήκη" που περιείχε έργα των σημαντικότερων ζωγράφων από τους κλασσικούς μέχρι τους κυβιστές, σουρεαλιστές κλπ...
  Από τις λίγες που συνέχισαν να εκδίδονται μέχρι και πριν από λίγα χρόνια φτάνοντας αισίως τους 30 κάτι τόμους αλλάζοντας τα εξώφυλλα με συνδυασμούς κόκκινου και άσπρου και πάντα το πιο ενημερωμένο περιεχόμενο.Πλέον κυκλοφορεί σε ψηφιακή μορφή.
  Η  Δομή κοσμεί το σύνθετο στο σαλόνι μας! Την είχε αγοράσει ο πατέρας μου κάπου στη δεκαετία του '70. 
  Δυστυχώς όταν έπρεπε να τη χρησιμοποιήσω, στο δημοτικό δηλαδή, μου ήταν κάπως άχρηστη, μιας και ήταν γραμμένη στην καθαρεύουσα, οπότε και μου ήταν πολύ δύσκολο να κατανοήσω τα λήμματα. Όμως, της έριχνα μια στις τόσες καμιά ματιά. Εσχάτως, γύρω στο 2005, η εγκυκλοπαίδεια Δομή κυκλοφορούσε και  σε προσφορά.

***************
   Αντί της Δομής, χρησιμοποιούσα συστηματικά την εγκυκλοπαίδεια Υδρόγειος, έκδοση του 1991, και θυμάμαι ότι συμπεριελάμβανε τα στοιχεία της απογραφής του 1991. 
  Πρέπει να την είχαν πάρει οι γονείς μου από πλασιέ βιβλίων, μαζί με άλλα βιβλία, όπως κάτι κόκκινα βιβλία του Ιούλιου Βερν ή κάτι βιβλία φυσικής σε κόμιξ.
  Ως δεύτερη είχα την εγκυκλοπαίδεια του Γιοβάνη, έκδοσης 1983, που μου την είχε δώσει η γιαγιά μου. Πράγματι, ήταν μια πυκνογραμμένη εγκυκλοπαίδεια, με τρεις (ναι, τρεις!!!) στήλες ανά σελίδα: δύο για το κυρίως κείμενο και μια για τις πολύ μικρές ασπρόμαυρες και σχεδόν δυσδιάκριτες φωτογραφίες με τις λεζάντες τους, και με πολύ μικρά γραμματάκια. 
  Δεν είχε και το τέλειο δέσιμο, αλλά την έβρισκα αρκετά πρακτική και μου άρεσε το μικρό μέγεθος των τόμων της.

************
   Υπάρχει και η  εκπληκτική "Εγκυκλοπαίδεια του ΗΛΙΟΥ" του Ιωάννου Πασσά.Ένα πραγματικό διαμάντι που δυστυχώς "εξαφανίστηκε".
  Αρχικά κυκλοφορούσε σε τευχίδια, και μετά έδινες τα τεύχη και έπαιρνες τον τόμο.
  Είχε παραρτήματα για την Ελλάδα (3 τόμοι), πολιτισμοί της Ανατολής, Ορφικά κλπ.Ήταν γραμμένη στην καθαρεύουσα.
H καλύτερη εγκυκλοπαίδεια   Την έχουμε σε 24 τόμους, μεγάλους, δερματόδετους, μαζί με έξτρα τόμο για το Σύμπαν και για μυθολογία.
  Επειδή ήταν γραμμένη σε δύσκολη καθαρεύουσα, έβαζα τη μαμά μου να μου μεταφράζει. Ακόμα και σήμερα την συγκρίνω μόνο με την Wikipedia, παρόλο που η εγκυκλοπαίδεια γράφτηκε γύρω στο '70.
Την έχουμε με κιτρινισμένα και ποντικοφαγωμένα φύλλα. Βεβαία θες μεγεθυντικό φακό γιατί η γραμματοσειρά είναι μικροσκοπική και αν βάλεις και την καθαρεύουσα η ανάγνωση γίνεται ακόμα δυσκολότερη.
  Υπάρχει βεβαία και το αντί-κομμουνιστικό μένος σε αρκετά άρθρα που νομίζεις πως διαβάζεις προπαγάνδα και όχι εγκυκλοπαιδικό άρθρο, κάτι κοινό στη μετεμφυλιακή Ελλάδα, αλλά ευτυχώς δεν είναι όλοι οι αρθρογράφοι τόσο προκατειλημμένοι που να επηρεάζεται η σκέψη τους. 
***************
  Επίσης  θυμάμαι τη "(Μεγάλη) εγκυκλοπαίδεια του Disney".
  Είχε πολλούς τόμους και από θεματολογία ήταν αρκετά κλασσική, εκτός φυσικά από ένα τόμο ο οποίος ήταν και ο αγαπημένος μου, που περιείχε πολλά παραμύθια Disney με "αυθεντική" εικονογράφηση.
 Να πω την αλήθεια υποψιάζομαι ότι αυτός ο τόμος πρέπει να είναι και ο μοναδικός που έχει γλυτώσει ένα ατυχές ξεσκαρτάρισμα... 
Το γραφείο του Κωστάκη
Retromaniax
Κάτι παρόμοιο στο blog :
Γελάτε 8192 φορές (και όποιον πάρει ο Χάρος) !  

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.