Σάββατο 16 Φεβρουαρίου 2013

"Μανία": Μια ταινία που μπορεί να γίνει... μανία !

Μανία
Οκτώβρης 1985
Σκηνοθεσία: Γιώργος Πανουσόπουλος
Σενάριο: Γιώργος Πανουσσόπουλος
Φωτογραφία: Γιώργος Πανουσόπουλος
Μοντάζ: Γιώργος Πανουσόπουλος
Καλλιτεχνικός Διευθυντής: Νίκος Περάκης
Ήχος: Μαρίνος Αθανασόπουλος
Μουσική: Νίκος Ξυδάκης
Ηθοποιοί: 'Αρης Ρέτσος Σταύρος Ξενίδης
Παραγωγή: Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου
Βραβεία-Διακρίσεις:
Κρατικά Βραβεία Ποιότητας ΥΠΠΟ - (Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης) / Ελλάδα 1986 / Β΄ Ανδρικού ρόλου
Κρατικά Βραβεία Ποιότητας ΥΠΠΟ - (Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης) / Ελλάδα 1986 / Ηχοληψίας
Υπόθεση:
  Η ταινία αφηγείται μια ιστορία που διαρκεί μια μόνο ημέρα. Είναι μια από αυτές τις παράξενες ημέρες στις αρχές του καλοκαιριού που μπορεί να συμβεί ο,τιδήποτε. Όταν η ξαφνική ζέστη χτυπάει τον άνθρωπο με ανεξήγητο σθένος. Η ηρωίδα μας, η Ζωή, είναι γύρω στα τριάντα, παντρεμένη με δύο παιδιά, το δεύτερο, μωρό ακόμα δύο μηνών. Εργάζεται σε μια πολυεθνική εταιρία υπολογιστών σαν αναλύτρια προγραμμάτων. Εκείνη τη συγκεκριμένη ημέρα μαθαίνει ότι επιλέχθηκε για ένα ειδικό μετεκπαιδευτικό πρόγραμμα στις ΗΠΑ. Δεν γνωρίζει απολύτως τίποτα γι' αυτά που πρόκειται να της συμβούν το ίδιο απόγευμα στον Εθνικό Κήπο της Αθήνας. 
   Η Ζωή δεν υποψιάζεται ότι μέσα της οι μνήμες και τα αρχέγονα ένστικτα επηρεάζουν το υποσυνείδητο και τη δουλειά της. Μέσα από μια σειρά γεγονότων στο πάρκο αιχμαλωτίζεται από αυτές τις εσωτερικές δυνάμεις, χάνοντας προοδευτικά κάθε αίσθηση της ταυτότητας της. Οι πράξεις της ξεσηκώνουν τα παιδιά που παίζουν στο πάρκο και τα ζώα στο ζωολογικό κήπο. 
   Προκαλεί τέτοιο πανικό που ούτε η αστυνομία δεν μπορεί να ελέγξει και τελικά την καταδιώκουν σαν άγριο θηρίο. Η Ζωή μένει μόνη στο πάρκο, με την κόρη της, ενώ ο άντρας της κάνει μια απελπισμένη προσπάθεια να τις σώσει. Η ηρωίδα της ταινίας, η Ζωή, μένει σε μια σύγχρονη μεγαλούπολη, όπως η Αθήνα της δεκαετίας του '80. Αποτελεί κομμάτι μιας αναπτυσσόμενης τεχνοκρατικής κοινωνίας ενώ ταυτόχρονα νοιώθει κλεισμένη στο ατομικό της καβούκι χωρίς διέξοδο. Κανείς από αυτούς που την ξέρουν - ούτε η ίδια βεβαίως - θα μπορούσε ποτέ να φανταστεί τη μεταμόρφωσή της εκείνο το καλοκαιρινό απόγευμα στον Εθνικό Κήπο. 
  Το δράμα εκτυλίσσεται στη μικρή ζούγκλα που θα μείνει για πάντα περικυκλωμένη από τη μεγάλη τσιμεντένια ζούγκλα της πόλης. Η Ζωή θα χάσει εκεί μέσα τον εαυτό της. Χωρίς ταυτότητα, χωρίς απολύτως κανένα σκοπό, είναι πια ένα γνήσιο στοιχείο της φύσης και θα σκορπίσει τον όλεθρο στην ήρεμη ζωή του πάρκου, με καταστρεπτικές συνέπειες.
Λίγα λόγια για τον σκηνοθέτη
Γιώργος Πανουσόπουλος
   Γεννήθηκε στην Αθήνα και δούλεψε σαν διευθυντής φωτογραφίας σε πολλές ταινίες γνωστών σκηνοθετών. Γράφει, κάνει παραγωγή, σκηνοθεσία, διεύθυνση φωτογραφίας και συχνά μοντάζ των ταινιών του.
   Οι ταινίες του Γιώργου Πανουσόπουλου έχουν παρουσιαστεί σε πολλά διεθνή φεστιβάλ και έχουν κερδίσει βραβεία και διακρίσεις
Φιλμογραφία
2004 Τεστοστερόνη
2001 Μια μέρα τη νύχτα
1995 Ελεύθερη κατάδυση
1988 Μ’ αγαπάς;
1986 Μανία
1981 Οι απέναντι
1978 Το ταξίδι του μέλιτος
Μια πρώτη άποψη
    Άλλη μια μέρα στην Αθήνα. Η Ζωή, στέλεχος σε μια πολυεθνική εταιρεία πληροφορικής, επιλέγεται ανάμεσα από άλλους συναδέλφους της για να μετεκπαιδευθεί στην Αμερική, εξαιτίας του λαμπρού της βιογραφικού και του ιδανικού ψυχολογικού της προφίλ, όπως αυτά αναλύθηκε από τον υπολογιστή της εταιρείας. Επιστρέφοντας στο σπίτι βρίσκει την πεθερά της ν’ ανάβει κεριά στο μπαλκόνι, με αφορμή τον εορτασμό της ημέρας της Αναλήψεως. Προσπερνά με περιφρόνηση μια τέτοια εκδήλωση παραλογισμού, αποτρέποντας τη μικρή της κόρη απ’ το να συμμετέχει και περιμένει την επιστροφή του συζύγου της για να του ανακοινώσει την πρόθεση της να μεταβεί στην Αμερική. Μια πρόθεση που αναμένεται να δημιουργήσει αναπόφευκτους τριγμούς στην δομή της οικογένειας. 
   Η Ζωή, όπως κάθε σύγχρονη γυναίκα, βρίσκεται ανάμεσα σε δυο δεσμεύσεις. Τη δέσμευση της καριέρας και τη δέσμευση της οικογένειας. Δυο δεσμεύσεις που δεν μπορεί να συμβιβάσει πια. Όλη αυτή η κατάσταση την πνίγει. Νιώθει σαν ζώο σε κλουβί κι έτσι αποφασίζει να πάει μια βόλτα με την κόρη της στον κήπο.
Από τα πρώτα κιόλας λεπτά της ταινίας διαφαίνονται δυο βασικές γραμμές που επανέρχονται σ’ όλο το έργο του Πανουσόπουλου: 
   Πρώτον, η αναζήτηση της ελευθερίας σε συνθήκες εγκλεισμού (θυμίζουμε το τουριστικό θέρετρο στο Ταξείδι του μέλιτος, τα διαμερίσματα στους Απέναντι, αλλά και μεμονωμένα επεισόδια του Μ’ αγαπάς; και του Μια μέρα τη νύχτα)και, δεύτερον, η σύγκρουση ανάμεσα στη Λογική και το Πάθος.
  Η Μανία είναι μια ταινία για την κύηση. Είναι μια ταινία που προσπαθεί να φέρει το μέσα έξω. Ακόμα κι αν το κυοφορούμενο ον είναι ένας ξένος θεός που απειλεί την έννομη ζωή. Στην ταινία αυτή ο Πανουσόπουλος επιμένει στην ανάγκη ρήξεων με την καθημερινότητα, στην ανάγκη αναζήτησης της υπέρβασης, στην απενοχοποίηση αισθημάτων, σκέψεων και πράξεων, στην απενοχοποίηση του φαντασιακού. 
  Η Μανία επίσης εγγράφεται στην παράδοση του ελληνικού κινηματογράφου, που έχει ξεκινήσει από τον Τζαβέλλα και τον Κακογιάννη, της επαναδιαπραγμάτευσης ενός αρχαίου μύθου – εδώ τις Βάκχες. Μόνο που ο  Πανουσόπουλος πηγαίνει ένα βήμα πιο μπροστά. Παίρνοντας ελευθερίες από την τραγωδία χρησιμοποιεί το μύθο και τον μεταμορφώνει προσπαθώντας να συνδεθεί με το Ιερό. Ο Πανουσόπουλος είναι ένας σκηνοθέτης της εμμονής, με πλούσιο φαντασιακό κι αλάνθαστο ένστικτο, που καταφέρνει να μας συγκινεί επειδή απευθύνεται στο συλλογικό ασυνείδητο.
Θάνος Αναστόπουλος Οκτώβριος 2005
Μια δεύτερη άποψη
   Μέχρι τώρα είχαμε ηθοποιούς, τεχνικούς, σκηνοθέτες. Χάρη στον Γιώργο Πανουσόπουλο και τη Μανία διαθέτουμε τον πρώτο κινηματογραφιστή, δηλαδή κάποιον που αντιλαμβάνεται την ταινία του σαν προέκταση του σώματος του, της φυσικής του υπόστασης, του βλέμματος του, της άμεσης σχέσης του με τα πράγματα: ο λόγος ύπαρξης της Μανίας είναι τόσο αυθαίρετος (και τόσο φυσιολογικός ταυτόχρονα) όσο κι εκείνος της εικοσάχρονης ταύτισης του Πανουσόπουλου με τον κινηματογράφο. 
  Να γιατί ο πραγματικός πρωταγωνιστής της Μανίας δεν είναι ούτε κάποια πλοκή, ούτε κάποιο μήνυμα, ούτε κάποιος ηθοποιός, ούτε καν μερικές «ωραίες εικόνες»: ο πραγματικός σταρ της ταινίας είναι ο άνθρωπος που την έκανε, κάποιος που δεν φροντίζει να κρυφτεί επιμελώς πίσω απ’ την κάμερα αλλά εκτίθεται σωματικά την κάθε στιγμή μέσα απ’ την τρεμάμενη παρουσία της ματιάς του. Σε μια κινηματογραφία γεμάτη προστατευμένους σκηνοθέτες-αφέντες, απόλυτους άρχοντες των ταινιών, δεσπότες των εικόνων και των ήχων, ο Πανουσόπουλος και ο Τορνές είναι ό,τι το πιο σωματικό, δηλαδή ό,τι το λιγότερο εφησυχασμένο διαθέτουμε.
  Ας σταθούμε όμως λίγο στην ταινία: η Μανία, αυτή η απλή βόλτα μιας γυναίκας στο πάρκο, δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα άνοιγμα στο δέος που υποβάλλει η πραγματικότητα και ο κόσμος, στο ίδιο εκείνο δέος που συναντάει κανείς όταν σταματήσει να βλέπει τον κόσμο με τα μάτια των ιδεών και βαλθεί να τον δει και να τον ακούσει όπως μόνο ένας κινηματογραφιστής γνωρίζει: με τις αισθήσεις του.
Το trailer  της ταινίας
  Να γιατί στη Μανία τα ζώα του πάρκου και οι μπάτσοι κυκλοφορούν εξίσου ζαλισμένοι – δεν υπάρχει καμιά ιδεολογία να φορτώσει τα πράγματα, που σαρώνονται εδώ από τη δύναμη μιας ματιάς, από την πίεση ενός βλέμματος που εξακοντίζεται και ησυχάζει μόνο όταν αγγίζει την υπέρβαση, όταν το δέος μετατρέπεται σε δέηση και η πόλη ανακαλύπτει το κρυφό νήμα που την κάνει να υπάρχει, 
όταν υποκλίνεται σ’ αυτό που την ξεπερνά και που δεν διατυπώνεται εύκολα, δεν αναγνωρίζεται παρά μόνο στους εξαίσιους ήχους μιας φωνής που υπερίπταται στα τελευταία πλάνα στους ήχους του τραγουδιού του Νίκου Ξυδάκη που ερμηνεύει η Ελευθερία Αρβανιτάκη.
Χρήστος Βακαλόπουλος («Αντί», τχ. 306, 1985)
Κριτικές
Ο σκηνοθέτης Γιώργος Πανουσόπουλος οδηγεί αυτή την οργιαστική γιορτή σε τρελούς ρυθμούς. Αφήνει τον εαυτό να παρασυρθεί από αυτήν σε παροξυσμούς ανταρσίας ενάντια στη σύγχρονη κοινωνία. Το αποτέλεσμα όμως είναι αναμφίβολα τόσο εντυπωσιακό που μέχρι το τέλος της ταινίας αφήνει το κοινό με κομμένη την ανάσα. 
TΗE JERUSALEM POST
Στη ΜΑΝΙΑ, ο Γιώργος Πανουσόπουλος, που έγραψε, σκηνοθέτησε, κινηματογράφησε και έκανε το μοντάζ μόνος του, καταφέρνει να διηγηθεί πειστικά μια απίστευτη ιστορία με συμβολικές πλευρές.
VARIETY
Η ταινία ΜΑΝΙΑ του Γιώργου Πανουσόπουλου αποτελεί την αναγέννηση του Ελληνικού κινηματογράφου. Η ταινία έχει περίπλοκη πλοκή που μας επιτρέπει να τη δούμε σαν μια ταινία φαντασίας και τρόμου, σαν μια απολογία για τα καταπιεσμένα κτηνώδη ένστικτα που κρύβονται κάτω από την επιφάνεια της πολιτισμένης συμπεριφοράς. Ένα δείγμα των υψηλών δυνατοτήτων αυτού που είναι ο Ελληνικός κινηματογράφος της δεκαετίας του '80.
UMBERTO ROSSI
altfactor.ath.cx
Κάτι παρόμοιο στο blog :

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.