Κυριακή 13 Ιανουαρίου 2013

Βιετνάμ: Η βρώμικη ιστορία ενός ... "βρώμικου" πολέμου !

   Στην Ινδοκίνα μαινόταν ο πιο μακροχρόνιος πόλεμος (1946-1975) της εποχής του Ψυχρού Πολέμου. Είναι γνωστό ότι όλες οι χώρες της Ινδοκίνας ήταν γαλλικές αποικίες και οι Γάλλοι, ξεχνώντας τις "αβρότητες" τους, ήταν σκληροί καταπιεστές καταπνίγοντας στο αίμα κάθε εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα.
   Ειδικά στο Βιετνάμ η κατάσταση ήταν πραγματικά δύσκολη, γιατί ο Χο Τσι Μινχ παρ' όλες τις εξορίες, τις φυλακίσεις και τους διωγμούς, είχε κατορθώσει να φτιάξει έναν αξιόλογο στρατό, είχε ξεκινήσει ένα μακροχρόνιο πόλεμο και είχε φέρει τη Γαλλία πραγματικά σε πολύ δύσκολη θέση!
   Η Γαλλική φάση του πολέμου στο Βιετνάμ τελείωσε με την πτώση του Ντιεμ Μπιεν Φου, μετά από μια συντριπτική ήττα στην περιοχή αυτή. Έτσι έγινε η Σύνοδος της Γενεύης για την Ινδοκίνα το 1954 όπου επικυρώνεται η προσωρινή διχοτόμηση του Βιετνάμ κατά μήκος του 17ου παραλλήλου. Οι Γάλλοι αποσύρθηκαν, αλλά κατά κάποιο τρόπο άφησαν στη θέση τους τις Ηνωμένες Πολιτείες.
    Οι Ηνωμένες πολιτείες ως η ισχυρότερη δυτική δύναμη στη περιοχή, βιάστηκαν να γεμίσουν το κενό εξουσίας που άφηναν οι Γάλλοι φεύγοντας από την περιοχή. Στη Σύνοδο της Γενεύης οι Αμερικανοί είχαν πάρει μέρος ως παρατηρητές.
   Είχαν όμως συμφωνήσει να σεβαστούν τα αποτελέσματα της συνδιάσκεψης -δηλαδή την προσωρινή διχοτόμηση της χώρας κατά μήκος του 17ου παραλλήλου, σε έναν κομμουνιστικό Βορρά με πρωτεύουσα το Ανόι και έναν "δημοκρατικό Νότο" με πρωτεύουσα τη Σαϊγκόν. Στη χώρα θα διεξάγονταν ελεύθερες εκλογές το 1958, με στόχο την επανένωση του Βιετνάμ.
      Οι ΗΠΑ ξεκίνησαν αμέσως τη μετατροπή του Νοτίου Βιετνάμ σ' έναν αντικομμουνιστικό προμαχώνα, με τον Νγκο Ντι Ντιέμ πρόεδρο του κράτους. Ο Ντιέμ αντικατέστησε στην εξουσία τον Μπάο Ντάι, τον οποίο η Γαλλία είχε ανασύρει από την πολιτική καταβύθισή του, για να νομιμοποιήσει στο πρόσωπό του την αποικιακή της εξουσία. Ο Ντιέμ τώρα έπρεπε να αποτρέψει αυτό που ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Τζον Φ. Ντάλες παρουσίαζε στον έντρομο δυτικό κόσμο ως "τη χειρότερη των περιπτώσεων"
                     Μετά την Κίνα το 1948 και το Βόρειο Βιετνάμ το 1954, οι χώρες της Νοτιο-ανατολικής Ασίας θα ΄πεφταν στα χέρια ων κομμουνιστών, όπως πέφτουν οι πλάκες στο παιχνίδι του ντόμινο (θεωρία του ντόμινο). Το Νότιο Βιετνάμ θα ακολουθούσαν το Λάος, η Καμπότζη, η Ταϊλάνδη, η Μαλαισία (όπου μαινόταν ήδη ανταρτοπόλεμος, η Βιρμανία και στο τέλος η Ταϊβάν, η Ινδονησία, οι Φιλιππίνες και η Ιαπωνία.
    Απέναντι σ' αυτό το τρομαχτικό παγκόσμιο στρατηγικό όραμα, οι ΗΠΑ παρενέβησαν στο Νότιο Βιετνάμ, στην αρχή οικονομικά και πολιτικά και στη συνέχεια στρατιωτικά, καλυμμένα από έναν ολοένα αυξανόμενο αριθμό στρατιωτικών συμβούλων και όπλων.
  Κατ' αρχάς οι ΗΠΑ στήριξαν τον Ντιέμ να σαμποτάρει τις πανβιετναμικές εκλογές, για να μην βάλει σε κίνδυνο την εξουσία του. ήταν σίγουροι ότι οι Βιετκόγκ, οι κομμουνιστές του Νοτίου Βιετνάμ, θα κέρδιζαν τις εκλογές με τις πλάτες των βορείων αδελφών τους.
  Βέβαια, σε αυτή τη βουδιστική, κομφουκιανιστική χώρα, έλειπαν οι δομικές προϋποθέσεις που θα έκαναν δυνατή την ανάπτυξη μιας δημοκρατίας, πόσο μάλλον δε σε συνδυασμό με την τεράστια πολιτικο-στρατιωτική πίεση.

    Ταυτόχρονα ο ίδιος ο Ντιέμ, με την κάλυψη των ΗΠΑ, προκάλεσε ένα νέο αντάρτικο των Βιετκόγκ, -του Απελευθερωτικού μετώπου του Νοτίου Βιετνάμ (FNL)- όταν άφησε να εκπνεύσει η διορία των εκλογών για την επανένωση της χώρας, που είχε αποφασίσει και η ίδια η Σύνοδος της Γενεύης το 1954. Στον εμφύλιο που ξέσπασε έτσι στο Νότιο Βιετνάμ αναμίχθηκαν ενεργά οι ΗΠΑ, για να αντιμετωπίσουν τους Βιετκόγκ.
  Στις ΗΠΑ, στις 8 Νοεμβρίου του 1960, εξελέγη με διαφορά στήθους νέος πρόεδρος, επί του αντιπάλου του, υποψηφίου των Ρεπουμπλι-κανών Ρίτσαρντ Νίξον, ο νεαρός Τζον Φ. Κένεντι. Ο Τζον Κένεντι  ήταν προοδευτικός, φιλειρηνιστής, προασπιστής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αντιρατσιστής και με διάθεση ουσιαστικών ανατροπών. Θα περίμενε κανείς μια διαφορετική πολιτική στο θέμα του Βιετνάμ. Κάθε άλλο!!
   Ούτε ο πρόεδρος, ούτε οι σύμβουλοί του υποψιάζονταν τη συμφορά που θα προέκυπτε από αυτή την ανάμιξη. Το ερώτημα, εάν ο πρόεδρος είχε αναγνωρίσει έγκαιρα τη λάθος εκτίμηση της κατάστασης και εάν θα προλάβαινε έτσι να γλιτώσει την Αμερική από μια τέτοια ήττα, παραμένει ανοιχτό.
   Έτσι, λοιπόν, ο Τζον Κένεντι, αύξησε τις αποστολές πολεμικού υλικού καθώς και την αποστολή στρατιωτικών συμβούλων, οι οποίοι μάλιστα άρχισαν σιγά σιγά να παίρνουν μέρος στις μάχες.
                        Στα πλαίσια τς ενίσχυσης του αντικομμου-νιστικού αμυντικού μετώπου, ο Κένεντι επέτρεψε στη CIA να δολοφονήσει μετά από ένα στρατιωτικό πραξικόπημα τον Ντιέμ (!!), ο οποίος είχε γίνει παγκόσμια μισητός. Το χάος όμως που προέκυψε στην ηγεσία του Νοτίου Βιετνάμ, δεν ήταν πια δυνατό να κρατηθεί από στρατιωτικοπολιτική άποψη.
  Στις 22 Νοεμβρίου του 1963, ο Κένεντι δολοφονήθηκε, κατά τη διαδρομή με ανοιχτό αυτοκίνητο μέσα από τους δρόμους του Ντάλας. Νέος πρόεδρος γίνεται ο αντιπρόεδρος των Δημοκρατικών Λίντον Τζόνσον.
   Ο Τζόνσον καταγόμενος από φτωχή οικογένεια, είχε σαν σκοπό του, όχι μόνο να συνεχίσει το έργο του Κένεντι, αλλά και να προωθήσει σημαντικές αλλαγές και να πετύχει τη Μεγάλη Μεταρρύθμιση, με πολλές κοινωνικές παροχές στις πιο αδύναμα κοινωνικές τάξεις. Στον πόλεμο του Βιετνάμ όμως η πολιτική του ήταν ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΗ.
   Την εποχή του Κένεντι οι ΗΠΑ διέθεταν στο Βιετνάμ 16.000 άνδρες, ως στρατιω-τικούς συμβούλους του Νοτιοβιετναμικού στρατού. Εννιά μήνες μετά τη δολοφονία του, στις αρχές Αυγούστου του 1964 έλαβε χώρα, κάτω από ακόμη και σήμερα μυστηριώδεις συνθήκες, το επεισόδιο του κόλπου του Τονκίνου.
  Υποτίθεται ότι βορειοβιετναμέζικοι πυραυλαύκατοι είχαν δήθεν επιτεθεί στον αμερικάνικο στόλο, στον κόλπο του Τονκίνου. 
    Ο Τζόνσον πρότεινε λοιπόν μια μοιραία διπλή στρατηγική. Κατόρθωσε να αποσπάσει από τη Γερουσία μία εν λευκώ εξουσιοδότηση για μια πιο ισχυρή στρατιωτική επέμβαση στο Βιετνάμ. Ο υποψήφιος των Ρεπουμπλικάνων στις προεδρικές εκλογές Μπάρι Γκολντγουότερ, ζητούσε να γυρίσουν το Βόρειο Βιετνάμ πίσω στη λίθινη εποχή με βομβαρδισμούς. 
   Ο Τζόνσον έδινε έτσι την εντύπωση ότι μετά την επανεκλογή του θα αναζητούσε μια "ειρηνική λύση" για το Βιετνάμ. Στην πραγματικότητα, χρησιμοποίησε τη απόφαση της Γερουσίας -την οποία κουβαλούσε πάντα μαζί του- για τη διεξαγωγή ενός ακήρυχτου πολέμου ενάντια στο Βόρειο Βιετνάμ, σχεδόν στη γραμμή του Γκολντγουότερ.
   Λίγες εβδομάδες μετά την επανεκλογή του - πήρε την πλειοψηφία σε 50 πολιτείες και κέρδισε έτσι τη μεγαλύτερη εκλογική νίκη  από το 1936-, στις αρχές του Φεβρουαρίου του 1965, ο Τζόνσον ξεκίνησε την "κλιμάκωση¨του πολέμου. Ο Τζόνσον άρχισε να στέλνει όλο και περισσότερους στρατιώτες των ΗΠΑ στην Ινδοκίνα.
   Οι ΗΠΑ θα διεξήγαγαν δύο πολέμους ταυτόχρονα. Τον ένα στο Βιετνάμ ενάντια στον κομμουνισμό και τον άλλο στη χώρα τους ενάντια στη φτώχεια. Ο Τζόνσον ήταν αισιόδοξος. ¨Πιστεύω ότι μπορούμε να προχωρήσουμε στο χτίσιμο της μεγάλης κοινωνίας, ενώ ταυτόχρονα πολεμάμε στο Βιετνάμ", δήλωνε στις 12 Ιανουαρίου του 1966 στο Κογκρέσο.
    Ο πόλεμος όμως απαιτούσε τη συμμετοχή όλων των δυνάμεων και τεράστια ποσά. Για να βγάλει τα έξοδα η κυβέρνηση πρέπει "να χώνει το χέρι της" όλο και βαθύτερα στη τσέπη των πολιτών. Έτσι, όμως παύει να είναι δημοφιλής.
                         Ο Τζόνσον φοβόταν πολύ αυτή την εκδοχή. Προσπάθησε να πληρώσει τον πόλεμο από τα αποταμιεύματα. Τα αποθέματα σε χρυσό των ΗΠΑ έπεσαν από 25 δισεκατομμύρια δολάρια το 1949, σε λιγότερο από το ένα τρίτο στα 1969. Ούτε τους φόρους τόλμησε να ανεβάσει και να ρίξει έτσι την αγοραστική δύναμη -με σοβαρές για τις ΗΠΑ και για τον ίδιο συνέπειες. Οι τιμές ανέβηκαν στα ύψη. 
  Παρ' όλα αυτά πέτυχε να οργανώσει ένα τεράστιο κοινωνικό δίκτυο, να κάνει φοβερές αλλαγές, να δώσει κοινωνικές παροχές, δωρεάν περίθαλψη και αναβάθμιση των γκέτο των μαύρων. Εάν δεν υπήρχε ο πόλεμος του Βιετνάμ, η θητεία του κατέστη η πλέον μεταρρυθμιστική από την εποχή του "New Deal", χάρη στην ευνoϊκή οικονομική ανάπτυξη και την ικανότητα του προέδρου να διατηρεί καλές σχέσεις με τους γερουσιαστές.
   Ο Τζόνσον θα ήταν ο μεγαλύτερος μεταρρυθμιστής των Ηνωμένων Πολιτειών, εάν ο πόλεμος δεν είχε υπονομεύει τις επιτυχίες του στην κοινωνική πολιτική.
Όμως στον πόλεμο του Βιετναμ, η πολιτική του ήταν μια σκέτη ΑΠΟΤΥΧΙΑ.
  Στον βομβαρδισμό του Βορείου Βιετνάμ και στην αποστολή στη χώρα μιας γιγάντιας στρατιωτικής δύναμης, η οποία πήρε στους ώμους το κύριο βάρος του πολέμου ενάντια στους Βιετκόγκ, ανταπάντησε το Βόρειο Βιετνάμ. Βορειοβιετναμέζικα στρατεύματα πέρασαν στο Νότο και ανέλαβαν ανοιχτά τη στρατιωτικοπολιτική ηγεσία του τώρα πια διεθνοποιημένου εμφυλίου.
  Επειδή το "μονοπάτι" Χο Τσι Μινχ των ανταρτών διέσχιζε το γειτονικό Λάος, αμερικάνικη αεροπορία βομβάρδισε και το Λάος, απλώνοντας έτσι τον πόλεμο το 1970 μέχρι την ουδέτερη Καμπότζη. Με αυτήν την κίνηση οι ΗΠΑ προετοίμασαν από μόνες τους τις προϋποθέσεις για τη νίκη των κομμουνιστών στο Λάος και την Καμπότζη!
   Στο αποκορύφωμα του πολέμου το 1968, οι ΗΠΑ διέθεταν στο Βιετνάμ περισσότερους από μισό εκατομμύριο στρατιώτες. Στους βομβαρδισμούς κατά στόχων στο Βόρειο, αλλά και στο Νότιο Βιετνάμ κατανάλωναν περί το ένα εκατομμύριο τόνους εκρηκτικό υλικό!
   Στο γύρισμα του χρόνου 1967/68, τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα βρίσκονταν σε μια κατάσταση "ισοπαλίας". Από τη μια οι ΗΠΑ δεν ήταν σε θέση, παρά τη μοντέρνα πολεμική μηχανή και την αριθμητική υπεροχή τους (μαζί με το στρατό του Νοτίου Βιετνάμ), να χτυπήσουν αποφασιστικά τους εξεγερμένους.
   Από την άλλη, οι Βιετκόγκ δεν είχαν ακόμη δώσει ένα καίριο πλήγμα στις δυνάμεις του εχθρού. Με απόφαση του προέδρου του Βορείου Βιετνάμ Χο Τσι Μινχ  και του ξακουστού στρατηγού του Νγκουγιέν Γκιαπ, ξεκίνησε η επίθεση στις αρχές του 1968, για να εξαναγκάσει τους Αμερικάνους σε αποχώρηση.
  Οι Βιετναμέζοι σταμάτησαν την τακτική του ανταρτοπολέμου και έκαναν γενική επίθεση στις πόλεις, με στόχο την πρόκληση λαϊκής εξέγερσης ενάντια στο καθεστώς Θιέου.
Στις 30 Ιανουαρίου, Πρωτοχρονιά του νέου σεληνιακού έτους (ΤΕΤ) και μεγαλύτερη βιετναμέζικη γιορτή, όπου μέχρι τότε επικρατούσε εκεχειρία, τα στρατεύματα του FNL και του Βορείου Βιετνάμ επιτέθηκαν ταυτόχρονα σε εκατό πόλεις. 
   Για μερικές ώρες κατελήφθη και η πρεσβεία των ΗΠΑ στη Σαϊγκόν. Στρατιωτικά, αυτή η επιχείρηση δεν οδήγησε στην τελική νίκη. Μετά από εκπληκτικές αρχικές επιτυχίες, τα στρατεύματα του Χο Τσι Μινχ υποχώρησαν παντού. Πολιτικά, όμως, η επίθεση ΤΕΤ είχε μεγάλη επιτυχία.
Δεν ξαφνιάστηκαν μόνο οι Αμερικανοί στρατιωτικοί από τη σφοδρότητα της επίθεσης. Κλονίστηκε η αξιοπιστία του προέδρου Λίντον Τζόνσον και του ανώτατου διοικητή των αμερικανικών δυνάμεων στο Βιετνάμ, στρατηγού Γουεστμόρλαντ. Μερικές εβδομάδες μόλις πιο πριν, ο στρατηγός είχε καθησυχάσει την κοινή γνώμη στην ετήσια έκθεσή του με ειδήσεις για επιτυχίες.
  Στον πρώτο πόλεμο της ιστορίας που πήρε μέρος η τηλεόραση, οι εικόνες από τα θύματα του χημικού πολέμου και οι μηνιαία χίλιοι νεκροί Αμερικανοί στρατιώτες, καταρράκωσαν το ήδη κλονισμένο ηθικό των εισβολέων, έτσι ώστε να "ξανασκεφτούν" την εμπλοκή τους στον πόλεμο του Βιετνάμ. "Με την εμπλοκή μας δημιουργήσαμε μια ασάφεια. Τώρα πρέπει μάλλον να ψάξουμε κάποια άλλη στρατηγική".
   Η διεργασία για τη λήξη του πολέμου ήταν μια διεργασία που είχε αρχίσει από χρόνια πριν, από την εποχή της "σοβαρής κλιμάκωσης" του πολέμου. Παράλληλα με το θερμό Καλοκαίρι στα γκέτο των Αφροαμερικανών στις μεγαλουπόλεις των ΗΠΑ, οξύνθηκε και η εσωτερική αντίσταση ενάντια στον πόλεμο του Βιετνάμ.
  Ο πρόεδρος Τζόνσον στην αρχή της "κλιμάκωσης του πολέμου", είχε αρκετά ανόητα νομίσει ότι οι ΗΠΑ ήταν αρκετά ισχυρές οικονομικά, ώστε να μπορούν να διαθέτουν "και κανόνια και βούτυρο": δηλαδή και πόλεμος στο Βιετνάμ και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις. 
   Όμως, όσο μεγάλωναν οι απώλειες και χανόταν η προοπτική για μια γρήγορη νίκη στα δάση και τους βάλτους του Βιετνάμ, τόσο δυσκολότερη γινόταν η θέση των ΗΠΑ και στο εσωτερικό αλλά και στο εξωτερικό.
  Οι ρεαλιστικές τηλεοπτικές εικόνες των Αμερικανών ανταποκριτών σοκάριζαν κάθε βράδυ στα δελτία των ειδήσεων τους πολίτες όλου του κόσμου, παρουσιάζοντας τη φρικτή πραγματικότητα του πολέμου. Οι φοιτητές ξεκίνησαν τις διαμαρτυρίες. Πολλοί από αυτούς αρνούνταν τη συμμετοχή στο "βρώμικο πόλεμο των ΗΠΑ" και δεν πήγαιναν να καταταγούν.
  Το φοιτητικό κίνημα από τη μια και η όξυνση του φυλετικού προβλήματος από την άλλη, έριξαν τις Ηνωμένες Πολιτείες στη δυσκολότερη κρίση από την εποχή του Εμφυλίου Πολέμου του προηγούμενου αιώνα.
  Ο συνδυασμός του κύματος των διαμαρτυριών έφτασε στο αποκορύφωμά του το Πάσχα του 1968. Η επιτυχημένη στρατιωτική επίθεση ΤΕΤ των κομμουνιστών στο Νότιο Βιετνάμ, που έγινε στην αρχή της χρονιάς, προκάλεσε σε πλατιά τμήματα του δυτικού στρατοπέδου όλο και εντονότερες διαδηλώσεις. Πολλές από αυτές μάλιστα έφτασαν σε απόσταση αναπνοής από το Λευκό Οίκο. 
   Οι διαδηλώσεις αυτές συνέπεσαν χρονικά με τις αιματηρές διαμαρτυρίες κατά της δολοφονίας του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ. Το αμερικάνικο Σύνταγμα επιτρέπει στον πρόεδρο δυο μόνο ολόκληρες θητείες. Σε περίπτωση, όμως, που κάποιος ολοκληρώσει τη θητεία του προκατόχου του, τότε έχει δικαίωμα και στις δύο επόμενες θητείες. Είχε λοιπόν το δικαίωμα ο Τζόνσον το 1968 να κατέβει υποψήφιος πρόεδρος ακόμη μια φορά.
    Όμως όλη αυτή ή έντονη κατάσταση, οι διαδηλώσεις, οι αντιπολεμικές πορείες, οι φυλετικές εξεγέρσεις και φυσικά οι χιλιάδες νεκροί αναγκάζουν τον πρόεδρο Τζόνσον εκνευρισμένο να ανακοινώσει την αποκλιμάκωση του πολέμου και να γνωστοποιήσει την παραίτηση από την επανεκλογή του!
    Με τη γνωστοποίηση της φοβερής σφαγής του Μι-Λάι, μια ολοκληρωτική σφαγή ενός χωριού με γυναικόπαιδα μόνο και όπου έγιναν φοβερές φρικαλεότητες από Αμερικανούς στρατιώτες το 1969, ο πόλεμος έχασε κάθε ηθικό στήριγμα.
  Η επέμβαση στην Καμπότζη και οι τέσσερις νεκροί φοιτητές από πυρά της αστυνομίας στο Κεντ (Οχάιο) το 1970, η δημοσίευση των "papers" του Πενταγώνου (1971) και το περιβόητο σκάνδαλο του Γουότεργκέϊτ  με τον Νίξον (1973), ολοκλήρωσαν την ηθική ήττα των ΗΠΑ.
  Μυστικές συνομιλίες στο Παρίσι κατέληξαν σε μια εκεχειρία ανάμεσα στις ΗΠΑ και τους κομμουνιστές (1973). Ο πόλεμος βιετναμοποιήθηκε. Η όχι και τόσο "τιμητική" αποχώρηση των ΗΠΑ (1974) οδήγησε στην κατάρρευση του Νοτίου Βιετνάμ (1975).
  Ταυτόχρονα,οι κομμουνιστές στο Λάος και την Καμπότζη κατελάμβαναν την εξουσία. Σιγά σιγά άνοιγε ο δρόμος για τη φρικαλέα κυριαρχία των Ερυθρών Χμερ του Πολ-Ποτ, που διήρκεσε μέχρι το 1979.
  Με τον πόλεμο του Βιετνάμ άρχισε να δύει το ηθικό γόητρο των ΗΠΑ ως παγκόσμιας δύναμης, παρά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991. Το 1995, στις "Αναμνήσεις του". ο πρώην υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Ρόμπερτ Μακναμάρα, που είχε οδηγήσει τη χώρα του στον πόλεμο του Βιετνάμ, αναγνώρισε ότι η στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ ήταν ένα μεγάλο λάθος!!
War is hell !!
 
Κάτι παρόμοιο στο blog :

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.